De geluksbrenger

Organisatie: Historisch Centrum Leeuwarden | Plaats van uitvoering: In de klas
Thema:
Archeologie
Cultuur en religie
Dagelijks leven
Landbouw en veeteelt
Niveau:
Basisschool, groep 5/6
Basisschool, groep 7/8
Middelbare school, klas 1/2

Met de leskist krijgen leerlingen de kans om archeologische vondsten en replica’s uit hun eigen woonomgeving te bekijken, vast te houden en te onderzoeken. De objecten vertellen het verhaal van de voormalige terp Oldehove, waar de bewoning van Leeuwarden ooit is begonnen. Een geïllustreerd jeugdboek brengt de bijbehorende geschiedenis dichtbij met drie verhalen over leeftijdsgenootjes uit drie verschillende tijdvakken: Grieken & Romeinen, Monniken & Ridders en Steden & Staten.

De Oldehove is een bekende scheve toren middenin Leeuwarden. Zo’n tweeduizend jaar geleden zag deze plek er heel anders uit. Op een kleine heuvel aan zee stond een boerderij. De bewoners visten, jaagden en molken koeien die op de omringende kwelders graasden. Toen ze in contact kwamen met Romeinen, werd het wereldje van deze Friezen ineens een stuk groter en avontuurlijker. Daarna veranderde het leven op de terp steeds opnieuw. Er werden meer boerderijen gebouw. En later ook een kerk en huizen. Uiteindelijk slibde de Middelzee dicht. En werd het terpdorp Oldehove onderdeel van de stad Leeuwarden.

De Geluksbrenger is opgebouwd rondom een gelijknamige jeugdroman over de vroegste geschiedenis van Leeuwarden. Het is geschreven door kinderboekenschrijvers Arend van Dam, Akky van der Veer en Janny van der Molen en is geïllustreerd door Babs Wijnstra. De archeologische opgravingen op het Oldehoofsterkerkhof in 2005-2006 vormen de inspiratie voor het boek. Een toen gevonden amulet speelt in drie verschillende verhalen de rol van geluksbrenger.

Doel

  • De leerling kan uitleggen wat archeologie is.
  • De leerling kan aangeven wat het belang is van archeologie.
  • De leerling kan opnoemen uit welke onderdelen het werk van een archeoloog bestaat.
  • De leerling komt in aanraking met originele archeologische vondsten en replica’s.
  • De leerling kan onderscheid maken tussen originele vondsten en replica’s.
  • De leerling leert originele vondsten onderzoeken.
  • De leerling maakt kennis met de vroegste geschiedenis in de eigen cultuurhistorische omgeving.
  • De leerling kan kenmerken noemen van de 3 tijdvakken uit de vroegste geschiedenis van Leeuwarden: de Romeinse tijd, de vroege Middeleeuwen en de late Middeleeuwen.
  • De leerling kan de opgedane historische kennis verwerken in een werkstuk.
  • Het historisch besef van de leerling wordt vergroot.

Lesmateriaal/ werkvorm

  • Jeugdboek lezen, voorlezen of samenvattend vertellen.
  • Originele archeologische vondsten en replica’s onderzoeken en op een tijdbalk plaatsen.
  • Film over het werk van een archeoloog bekijken, met opdrachten.
  • Gastles van een deskundige op het gebied van archeologie, die vertelt over zijn/haar ervaringen en eigen vondsten laat rondgaan.
  • Geïllustreerd verhaal ontwerpen bij 1 originele vondst of replica.

Een aanvullende gastles van de stadsarcheoloog is mogelijk.

Leerdoelen en competenties

In elke geschiedenismethode op school wordt aandacht besteed aan archeologie. Het educatieve project ‘De geluksbrenger' speelt hierop in. Het project is een vorm van omgevingsonderwijs: een lokale illustratie van de algemene vaderlandse geschiedenis. De leerlingen verkrijgen inzicht in het feit dat het tegenwoordige Leeuwarden het resultaat is van personen, verschijnselen, gebeurtenissen en ontwikkelingen uit het verleden. Het kennismaken met het cultureel erfgoed van Leeuwarden helpt leerlingen begrijpen wie ze zijn, waar ze wonen en dat ze deel uitmaken van de geschiedenis.

Het lesmateriaal sluit aan op kerndoelen:

  • Nederlands: 1, 2, 4, 5, 6, 12
  • Rekenen & Wiskunde: 32
  • Oriëntatie op jezelf en de wereld – Ruimte: 47, 48, 50
  • Oriëntatie op jezelf en de wereld – Tijd: 51, 52, 53
  • Kunstzinnige Oriëntatie: 56

Tijden

De leskist is het hele jaar te huur. De gastles gaat altijd op afspraak.

Tijdsbeslag

60 minuten of meer (afhankelijk van keuzes docent)

Prijs

  • € 25,- huur leskoffer per groep
  • € 45,- gastles op school van stadsarcheoloog (facultatief)

Uitleenlocatie

Historisch Centrum Leeuwarden (HCL)
Groeneweg 1, Leeuwarden

Meer informatie