Nijmegen (Noviomagus)

Tweeduizend jaar geleden bevond zich binnen de grenzen van het huidige Nijmegen de belangrijkste Romeinse legerplaats én de grootste stad van Nederland. Het was een aantrekkelijk gebied voor de Romeinen. Vanaf de hoger gelegen gronden hadden de soldaten zicht op eventueel naderend onheil, terwijl de lager gelegen delen goede landbouwgrond boden. De aanwezigheid van de Waal maakte bovendien handel en verkeer mogelijk, ook toen al van levensbelang voor de ontwikkeling van een stad.

Rond 20 voor Christus bouwden de Romeinen in Nijmegen hun eerste legerplaats en niet lang daarna werd op en rond het Valkhof een nederzetting gebouwd: Oppidum Batavorum. Dit wordt tegenwoordig beschouwd als de oudste stad van Nederland en vormde destijds het centrum van het woongebied van de Bataven, de inheemse bevolking die een verbond met de Romeinen had gesloten.

In 69 kwamen de Bataven echter in opstand en werd de stad verwoest. In het westen van het huidige Nijmegen bouwden de Romeinen daarom een nieuwe nederzetting, groter en voorzien van tempels en een badhuis. Deze stad heette Ulpia Noviomagus. In het oosten werd, op dezelfde plek waar de eerste legerplaats was gevestigd, voor het Tiende Legioen een nieuwe legerplaats gebouwd.

Aan het einde van de derde eeuw werden zowel de stad in het westen als de legerplaats in het oosten verlaten. Op het Valkhof verrees toen een nieuwe legerplaats, waar in tijden van nood ook de bevolking bescherming kon vinden. Rond 450 na Christus stortte het Romeinse rijk in en namen de Franken de macht over.

In Nijmegen is de Romeinse geschiedenis nog zichtbaar in verschillende visualisaties verspreid door de stad. Zo vind je onder andere de contouren van twee Romeinse tempels terug in het straatpatroon aan het Maasplein, zijn er kijkvensters met filmmateriaal, een godenpijler op het Kelfkensbos en een Romeinse keizerszuil in Nijmegen-Oost. In de stad is een Tijdpad uitgezet die langs de belangrijkste Romeinse plekken in de stad voert. De route is gratis te downloaden en is ook in de vorm van een gratis audiotour te volgen.

De vele archeologische vondsten uit de oudste stad van Nederland zijn te bewonderen in Museum Het Valkhof. Tweejaarlijks vindt in Nijmegen een groot Romeinenfestival plaats.