Bijlandse Waard (Carvium)

Waar nu het waterrecreatiegebied De Byland ligt, lag in de Romeinse tijd het Castellum Carvium, een fort. Maar gek genoeg wordt het castellum niet genoemd op de Peutingerkaart, een beroemde Romeinse wegenkaart. Toch weten we dat het castellum daar geweest is, omdat er bij het baggeren veel voorwerpen naar boven zijn gekomen. Dit castellum was zeker tot 275 n.Chr. in gebruik en misschien wel tot in de 4e eeuw.

Er is een verzilverde zwaardschede gevonden van een centurio van Legio I Germanica, een legioen dat de grens bewaakte in de 1e eeuw n.Chr. Het legioen koos de kant van de Germanen tijdens de Bataafse Opstand met Julius Civilis. Na afloop strafte keizer Vespasianus de opstandelingen en ontbond het legioen.  

We weten dat het castellum de naam Carvium had, omdat de grafsteen van Marcus Mallius is teruggevonden waar de naam Carvium op staat. Marcus Mallius was een legionair van het 1e Legioen. Op de grafsteen staat dat Mallius is begraven te Carvium ad molem, 'aan de dam'. Dat is waarschijnlijk de dam die Drusus net voor het begin van de jaartelling aanlegde op de splitsing van Rijn en Waal. Tijdens de opstand in 70 n.Chr. werd de dam door Julius Civilis vernield.

In Herwen is als markering een replica van de grafsteen van Marcus Mallius geplaatst.  De originele steen staat in Museum Het Valkhof in Nijmegen.

In het fort was ook het cohors II civium Romanorum equitata pia fidelis gelegerd. De soldaten bezaten het Romeinse burgerrecht, zoals we kunnen opmaken uit de vermelding vermelding 'civium Romanorum'.