Arnhem

Nadat de Romeinen enkele decennia eerder zijn neergestreken op de Nijmeegse Hunerberg, bouwen zij aan het begin van onze jaartelling een legerkamp in Arnhem. Dit houten Rijnfort in de polder Meinerswijk is op dat moment een van de drie castella in het latere Nederland: de andere liggen in Vechten en Velsen. Mogelijk bevindt zich buiten de muren van het fort een nederzetting, waar handelaren, ambachtslieden en vrouwen aanwezig zijn om de soldaten in hun levensbehoeften te voorzien.

In 69 na Christus, een halve eeuw na de bouw van het fort, ontketent de Bataafse leider Julius Civilis een opstand tegen het Romeinse gezag. Alle legerplaatsen langs de Limes gaan in die periode in vlammen op, waaronder die van Meinerswijk. Een jaar later stuurt keizer Vespasianus zes legioenen naar het noorden om de revolte te onderdrukken. Kort daarna wordt het fort in Meinerswijk herbouwd. In 175 na Christus gebeurt dit nogmaals, ditmaal volledig in steen.

Uit archeologisch onderzoek op deze en andere plaatsen, kennen we de indeling van het castellum van Meinerswijk. Het best bewaarde gebouw is het hoofdkwartier, ook wel principia genoemd, dat 34 bij 38 meter groot is. De muren zijn 1,40 meter dik en het dak is belegd met pannen afkomstig uit een fabriek in Berg en Dal. Hier zetelt de prefect van het castellum, zijn kantoren en magazijnen gevestigd en is een plek ingeruimd voor het bewaren van de vaandels en legioenstandaards.

Wanneer in de tweede helft van de derde eeuw Germaanse stammen er steeds vaker in slagen door de Limes te prikken, worden veel castella verlaten; zo ook Meinerswijk. In de Middeleeuwen verdwijnt het fort helemaal. De muren worden voor hergebruik afgebroken en overstromingen doen de rest. Pas in 1979 worden de restanten van het castellum teruggevonden. Lange tijd denkt men dat het moet gaan om het beroemde fort van Herculis, waar dan al jaren naar wordt gezocht. Recent onderzoek laat echter zien dat het fort van Meinerswijk waarschijnlijk een andere – en minder belangrijke – legerplaats is.

In Arnhem vind je Romeinse vondsten en verhalen terug in het erfgoedcentrum Rozet. Daarnaast is het mogelijk om een kijkje te nemen in het castellum van Meinerswijk waar gewerkt wordt aan en visualisatie van de principia.